İslam İktisadı Perspektifinden Faiz

İslam İktisadı Araştırma Merkezi(İKAM)’nin, İlmi Etüdler Derneği (İLEM), Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği (İGİAD), İslam Ekonomisi ve Finansı Uygulama ve Araştırma Merkezi (İSEFAM)’nin işbirliğinde düzenlediği 5. İslam İktisadı Atölyesi 1 -2 Nisan 2017 tarihlerinde Sakarya’da “İslam İktisadı Perspektifinden Faiz” başlığı ile gerçekleştirilecektir. Sakarya Üniversitesi’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek olan atölyede bu sene faiz ile ilgili konuları İslam İktisadı perspektifinden ele alan tebliğlere yer verilecektir. Atölye’nin açılış paneli ise, 31 Mart 2017 İstanbul’da İSAM’da kamuya açık bir panel ile icra edilecektir.

Faizin tanımı ve rolü üzerine eski yunan felsefesinden modern iktisat düşüncesine kadar literatürde birçok tartışma yapılmıştır. Modern iktisadi sistemde günümüzde dahi faizin rolü ve etkileri üzerine ciddi tartışmalar yürütülmekte ve bir fikir birliğine varılamamaktadır. 2008 finansal krizi sonucu merkez bankalarının faiz oranlarını indirme politikaları ve hatta bazı merkez bankalarının negatif faiz politikalarına başlamaları iktisat literatüründe tartışmaların alevlenmesine yol açmıştır. Faizin kapitalist iktisadi sistemdeki düzenleyici rolünü savunanlar kadar gelir dağılımı ve eşitsizlik gibi iktisadi ve toplumsal problemlere neden olduğunu iddia edenlerde bulunmaktadır. Ancak, genel olarak bakıldığında akademik tartışmaların ötesinde faiz hem iş hayatının hem de bireylerin iktisadi faaliyetlerinin bir parçası haline gelmiştir. İktisadi sistemin ayrılmaz bir parçası gibi görülse de faiz, gerek İslam dini gerekse Hristiyanlık, Yahudilik gibi dinlerde yasaklanmış bir uygulamadır. Kur’an-ı Kerim’de açık bir şekilde yasaklanan faiz/riba uygulamasının İslam iktisadı perspektifi içerisinde nasıl ele alınacağı ve yeni bir sistemin nasıl şekillendirileceği hem Müslümanlar hem de mevcut sisteme alternatif arayışı içerisinde olanlar için önem arz etmektedir.

Günümüzde Katılım Bankaları veya İslami Finans Kuruluşları adı altında kurumsallaşmış bankaların faizsiz bir şekilde borç para ihtiyacını karşılamaya çalıştığı görülmektedir. Bu kurumların alandaki boşluğu doldurup doldurmadığı bir yana, yapılan çalışmaların artırılarak alternatif sistemlerin geliştirilmesi gerektiği açıkça görülmektedir. Ayrıca, faiz konusu başta olmak üzere gündelik ihtiyaçların karşılanmasının ötesinde hem makroekonomik hem de mikroekonomik açıdan meselelerin ele alınması ve külli bir sistemin inşası için teorik ve uygulamalı araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Bu yıl beşincisi düzenlenecek olan İslam İktisadı Atölyesi’nde faiz konusunun İslam İktisadı perspektifinden ele alınması hedeflenmektedir. Bu vesile ile yurtiçi ve yurtdışından, bu alanda çalışmalar yapan akademisyenleri bir araya getirerek, mevcut faizli sistemin iktisadi, siyasi ve sosyal alanlarda ne tür sorunlara yol açtığı üzerinde durulacak ve buna yönelik çözüm önerileri üzerinde durulacaktır.